Karta ulowa prowadzona właściwie: co należy wpisać przy każdym przeglądzie

Po co karta ulowa?

Po trzecim przeglądzie w sobotę nie wiesz już na pewno, w której rodzinie pszczelej były mateczniki. Po zimie nie pamiętasz, która rodzina pszczela była w maju tak skora do żądlenia. Właśnie do tego służy karta ulowa: zapisuje dla każdej rodziny pszczelej, co zobaczono i zrobiono podczas każdego przeglądu.

Z tego wynikają decyzje. Widzisz, która rodzina pszczela ma nastrój rojowy i potrzebuje miejsca, która ma za mało pokarmu, a która przez lata jest łagodna, spokojna na plastrze i wydajna. Kto wychowuje matki lub tworzy odkłady pszczele, bierze do tego rodziny pszczele z najlepszymi wpisami.

Centrum Pszczelarskie (Fachzentrum Bienen) przy Bawarskim Państwowym Instytucie Winiarstwa i Ogrodnictwa stwierdza, że zapiski ułatwiają już przy niewielkiej liczbie rodzin pszczelich bardziej ukierunkowaną kontrolę pszczół i lepsze przygotowanie ingerencji pszczelarskich oraz że do dokumentacji zwykle używa się kart ulowych. Karta ulowa instytutu do wydrukowania ma kolumny dla daty, obsiadanych plastrów, czerwiu, łagodności, obsady ramek, zachowania, roju i usuniętych mateczników, miodu, pokarmu, warrozy, chorób i uwag.

Karta ulowa i książka leczenia zwierząt to nie to samo

Karta ulowa jest dobrowolna. Żaden przepis nie nakazuje zapisywania łagodności ani układu czerwiu. Inaczej jest z weterynaryjnymi produktami leczniczymi: kto leczy swoje rodziny pszczele na przykład przeciw warrozie, musi zgodnie z art. 108 rozporządzenia (UE) 2019/6 prowadzić dokumentację stosowanych produktów leczniczych i przechowywać dane do kontroli co najmniej pięć lat. W Niemczech ten zapis nazywa się Bestandsbuch, czyli książka leczenia zwierząt.

Dlatego nie wpisuj zabiegów tylko jako notatki na karcie ulowej, lecz ze wszystkimi wymaganymi danymi: datą, produktem leczniczym, ilością, leczonymi rodzinami pszczelimi, dostawcą, dokumentem potwierdzającym zakup, okresem karencji i czasem trwania zabiegu, do tego partią. W iBeekeeper zabieg jest osobnym wpisem przy rodzinie pszczelej, oddzielonym od przeglądu. Z zabiegów powstaje Książka leczenia zwierząt (Niemcy) w PDF, a przeglądy zostają na karcie ulowej. W Kronice rodziny pszczelej widzisz jedno i drugie na osi czasu.

Co należy do karty ulowej

Przy każdym przeglądzie wystarczy kilka danych, jeśli za każdym razem zapisujesz je tak samo:

• Data i pogoda: Przy chłodnej, wietrznej pogodzie pszczoły zachowują się inaczej niż w ciepłe popołudnie.
• Matka: widziana, jajeczka widziane lub nie, kolor znakowania i rocznik.
• Czerw: liczba plastrów z czerwiem i układ czerwiu, zwarty lub dziurawy.
• Siła rodziny pszczelej: na przykład liczba obsadzonych uliczek.
• Pokarm: ile jest pokarmu zasklepionego.
• Łagodność, obsada ramek i popęd rojowy: klasyczne cechy do selekcji, najlepiej z ocenami na stałej skali.
• Mateczniki: czy są miseczki, mateczniki z jajeczkiem lub zasklepione.
• Warroza: naturalny osyp roztoczy albo wynik próby z cukrem pudrem lub wymywania, z datą.
• Działania: założona nadstawka miodowa, wycięta ramka trutowa, utworzony odkład pszczeli, podkarmianie.
• Następny krok: co trzeba zrobić przy następnej wizycie.

Ustal dla ocen stałą skalę i się jej trzymaj. Ocena łagodności coś mówi tylko wtedy, gdy co roku i przy każdej rodzinie pszczelej przyznajesz ją tak samo. Dowolny tekst jest dobry na szczególne uwagi, ale analizować można tylko pola ze stałymi wartościami.

Jak często wpisujesz

Wpisuj przy każdym przeglądzie, najlepiej bezpośrednio przy rodzinie pszczelej. To, co wieczorem uzupełniasz z pamięci, jest mniej dokładne i z czasem zdarza się coraz rzadziej. Szczególnie w okresie rójki, gdy w krótkich odstępach sprawdzasz mateczniki, to się opłaca: widzisz na pierwszy rzut oka, kiedy ostatnio zaglądano do danej rodziny pszczelej i co tam znaleziono.

Do obrazu należą też prace bez przeglądu: podkarmianie, zabiegi, miodobrania i zmiany pasieki. W iBeekeeper to osobne wpisy przy tej samej rodzinie pszczelej, które możesz założyć dla kilku rodzin pszczelich jednym ruchem, na życzenie dla wszystkich w jednej pasiece.

Warroza na karcie ulowej

Warroza jest jednym z najważniejszych powodów strat rodzin pszczelich zimą. Jak silnie rodzina pszczela jest porażona, nie widzisz, patrząc na plastry, lecz tylko przez pomiar.

Centrum Pszczelarskie instytutu zaleca ustalać porażenie przez diagnostykę osypu, czyli naturalny osyp roztoczy na podkładce pod rodziną pszczelą, i stwierdza: „Po zabiegu letnim należy tą samą metodą sprawdzić skuteczność zabiegu.” Także po przeglądzie wiosennym kontrola roztoczy jest ważna, aby wcześnie rozpoznać problematyczne rodziny. Dokumentowanie wszystkich zastosowań dodatkowo na karcie ulowej odpowiada tam dobrej praktyce fachowej (LWG, warroza).

Wpisuj każdy pomiar z datą przy rodzinie pszczelej. Dzięki temu masz przed zabiegiem wartość wyjściową i po zabiegu możesz sprawdzić, czy zadziałał. W iBeekeeper zakładasz do tego liczenie Warrozy: z liczby roztoczy i okresu liczenia aplikacja oblicza osyp roztoczy na dzień i pokazuje go w Przebiegu Warrozy razem z zabiegami. Do oceny porażenia pomaga Ci też nasz Wskaźnik warrozy.

Typowe błędy

• Za dużo pól: Karty z trzydziestoma polami latem już nie wypełnisz. Zacznij od kilku i dodawaj to, czego brakuje.
• Zmieniające się skale: Kto raz ocenia łagodność notami, a raz słowami, nie może później porównywać.
• Notowanie tylko niepokojących rzeczy: Także „wszystko w porządku” to informacja. Bez niej później nie wiesz, czy w ogóle sprawdzano.
• Zabiegi tylko jako notatka: Do książki leczenia zwierząt potrzebujesz wszystkich wymaganych danych. Wpisuj zabiegi tam, gdzie są rejestrowane w całości.
• Mylenie rodziny pszczelej z ulem: Karta ulowa należy do rodziny pszczelej, nie do skrzynki. Gdy przenosisz rodzinę pszczelą, jej historia wędruje razem z nią.

Tak zakładasz cyfrową kartę ulową w iBeekeeper

1. Wybierz szablon: Zacznij od gotowego szablonu lub szablonu innego pszczelarza, zamiast zakładać każde pole samodzielnie.
2. Dopasuj pola: Dodaj własne pola na to, czego brakuje, jako liczbę, wybór, tak/nie, datę lub tekst, i pomiń to, czego nigdy nie wpisujesz. Nie potrzebujesz do tego umiejętności programowania.
3. Załóż grupy rodzin: Odkład pszczeli, rodziny produkcyjne lub hodowlane łączysz w grupy rodzin, każda grupa z własnym formularzem.
4. Ustal przyciski: Które akcje są dostępne przy rodzinie pszczelej jako przyciski, ustalasz w ustawieniach. Ten sam wpis na karcie ulowej możesz na życzenie założyć dla kilku rodzin pszczelich jednocześnie.
5. Wpisuj przy rodzinie pszczelej: W aplikacji Bienenvölker wypełniasz kartę ulową bezpośrednio w pasiece, także bez zasięgu. W Siatce plastrów zaznaczasz plaster po plastrze czerw, miód, pyłek pszczeli i mateczniki, a aplikacja oblicza powierzchnię czerwiu.
6. Analizuj: W domu widzisz w aplikacji webowej te same wpisy, w Kronice każdej rodziny pszczelej na osi czasu.

Jeśli dotąd prowadzisz karty ulowe w tabeli, importujesz je z plików CSV, XLS lub XLSX. Z pakietem i w okresie próbnym nagrywasz swój przegląd, a iBee wypełnia pola; każdą wartość sprawdzasz przed zapisaniem. Co jeszcze potrafi karta ulowa, opisujemy na stronie Cyfrowa karta ulowa.

Zobacz także

• Aplikacja dla pszczelarzy iBeekeeper
• Cyfrowa karta ulowa
• Książka leczenia zwierząt dla pszczelarzy
• Aplikacja dla pszczelarzy: na co zwrócić uwagę